Langs de Rijn van Arnhem naar Wageningen

De route in het kort

  • Start: Arnhem centraal station
  • Eind: busstation Wageningen
  • Hoogste punt: 63 m+NAP tussen Oosterbeek en Heveadorp
  • Laagste punt: 5 m+NAP de monding van de Heelsumse Beek in de Rijn (dat is niet logisch, waar de Renkumse Beek in de Rijn uitmondt zou toch lager moeten zijn, want dat is stroomafwaarts van dit punt. hmm)
  • Lengte: 29,1 km
  • bijgewerkt 13 augustus 2017
  • slapen: camping De Boersberg (na 15,7 km)
  • routekaart

Dag 1: van Arnhem naar Doorwerth

Ga aan de zuidkant van het station rechtsaf naar het museum (koffie!). Ga net voor het museum linksaf, de trap af, het park in en houd rechts aan. Volg roodwit van het Maarten van Rossumpad. De Rijn ligt links te schitteren. Loop het park helemaal uit en steek dan de straat over naar de kant van het oude Gasthuis. Neem na het gasthuis de eerste straat rechts en daar de eerste straat links. Blijf rechtdoor gaan door een oude volkswijk. Rechts staat de grote koepelgevangenis, maar wie die wil zien moet even doorlopen tot aan het spoor en terug kijken. Ga via het poortje het park in van Arnhems Buiten en geniet van de oude gebouwen: dit zijn oude laboratoriumgebouwen van de KEMA en er werd duidelijk geld besteed aan de architectuur. Het park is een rijksmonument, erin liggen vijf rijks- en vijf gemeentelijke monumentengebouwen. Loop, na rondgelopen te hebben en de verrassende architectuur bekeken te hebben, zo ver mogelijk door, negeer de hoofduitgang links, loop onder het spoor door tot aan het grote schuifhek, en verlaat het park via het voetgangerspoortje. Ga op de Utrechtse Straat naar rechts, stop even bij de Slijpbeek (Klingelbeek) en kijk naar rechts een breed dal in met daarin een klein beekje met twee watervalletjes. Dit is een breed sneeuwsmeltwaterdal uit de voorlaatste ijstijd, het Saalien, met daarin nu een klein riviertje waaraan de mens leuk geknutseld heeft met nepbruggetjes en nepwatervalletjes van misbaksels. Steek de N225 over en kijk dan ook een hoe de mens tegenwoordig knutselt aan de beek, en loop een zandpad in tussen de akkers en weilanden. Volg roodwit.

Ga beneden aangekomen linksaf terug onder het spoor door en neem de eerste weg rechts. Steek een zijtak van de Slijpbeek over door de Rosandepolder. Rechts resten van kasteel Rosande, in de polder steeds weer zijtakken van de Slijpbeek.

Steek vlak voor de oude kerk van Oosterbeek de Zuiderbeek over, en na de kerk, halverwege het kerkpad de Gielenbeek (bij de vijvers). Ga direct daarna rechtsaf omhoog (roodwit gaat rechtdoor) en volg de beek langs nog meer vijvers. Loop bovenaan tot de sprengkop en ga naar de Oorsprongbeek. Rechts ligt de Spreng op de Hemelse Berg. Loop langs de Oorsprongbeek weer naar beneden: je komt langs een uniek oud zwembad. Hiervoor werd water uit deze beek verwarmd door het zigzaggend over een ondiep betonnen bekken te leiden.

Loop beneden rechtdoor nog verder naar beneden en pik dan roodwit weer op waar dit uit het kerkpad komt. Volg roodwit, klim omhoog naar Westerbouwing (koffie!) en volg roodwit naar de Seelbeek in het dal bij Heveadorp. Daar verlaat ik even roodwit en ga rechts want ik wil kijken naar iets unieks: het gat van ter Aa en de filterkelder van het Huis ter Aa, waarmee afvalwater werd gezuiverd en hergebruikt. Toen al. Later werd in dit dal de Heveafabriek gebouwd, waarvan nu de romantische arbeiderswoningen nog staan. Het is een rond gebouw en moet in de beek liggen, maar ik kan het niet vinden. Loop terug langs de Seelbeek naar beneden tot een bruggetje achter een paar huizen midden in het dorp en volg dan roodwit weer.

Je komt bij landgoed De Duno. Landgoed De Duno is weggevaagd in de oorlog maar de tuin is er nog. Bijzonder is vooral de entree met de hoge taxushaag met rododendrons.

Doorwerth

kaart uit 1925 van Doowerth, Heveadorp en Heelsum

Maak, direct na de entree, links een ommetje over de Walburg. Het broertje hiervan ligt op de Grebbeberg, het neefje bij Uddel. Ook bij Ubbergen en Montferland liggen walburgen. Oude Middeleeuwse verdedigingswerken, in een mist van vergetelheid gehuld. Deze en die op de Grebbeberg kijken overweldigend uit over de Rijn. Plaatsen van macht, heersend over het zompige land voor ons. Wat een ellende moet het geweest zijn om van hier naar Nijmegen te komen toen de rivieren nog niet keurig gekanaliseerd waren en de hele Betuwe een groot moeras was vol kreken, rietvelden, rivierlopen, met hier en daar een zandige oeverwal zoals bij Hemmen. Waar dus het allergrootste kasteel van Gelderland lag, onneembaar, onbereikbaar voor wie de weg niet wist. Hoe anders is ons leven nu. Nu loop je, na een welverdiende rustpauze op het keurige grasveld onder een keurig aangeplante boom zonder vrees voor rovers en wolven verder over de rand van de stuwwal.

In de parken hier liggen veel restanten van geknutsel van vroeger, toen rijkelui een Efteling maakten van deze hellingen, Zwitserland in het klein, met watervalletjes, bruggetjes, rotsblokken van cementrustiek. Als een tuinkaboutervoortuin maar dan in het groot. En alles stuk natuurlijk. Verscheidene knutselwerkjes, zoals rotspartijen, trappetjes en vijvers, worden in oude luister hersteld door het Gelders Landschap. In het dal van de Dunobeek zijn alle bomen weggehaald. In het kale dal wordt het kleine stroompje water, dat bovenaan in een bron ontspringt, naar beneden geleid via stenen, watervalletjes en enkele vijvers. In de onderste vijver, de helkolk, wonen (nog altijd??) oranje goudvissen, die wij, vijftig meter hoger, scherp kunnen zien.

Verlaat roodwit en daal af en loop naar de stuw en sluis. Zo’n sluis vind ik echt geweldig, een superslim systeem. De stuw, die als hij open is twee  buitenaardse bogen in de lucht vormt, is dicht. Grote rijnaken, niet zo groot als op de Waal, maar toch best groot, persen zich zo dicht mogelijk op elkaar in de sluis. Uiteindelijk gaan de deuren dicht en de andere deuren open en stijgt het water en de schepen stijgen mee. En dan varen ze verder, naar Arnhem of naar Duitsland.  Waarom ze deze route nemen en niet die veel ruimere over de Waal, is mij een raadsel. Misschien komen ze van Arnhem en willen ze naar Wageningen?

De bedrijvigheid blijft fascineren, en loop dan over de zomerdijk richting kasteel Doorwerth. Wat is het hier wondermooi. Links het water, de stuw en de schepen, rechts de uiterwaard en daarachter de hoge stuwwal van Doorwerth. In de verte de brug van de A50, en als we ons omdraaien zien we Arnhem liggen. Dat is dan wat de mens ervan gemaakt heeft, zonder de mens liepen we hier door een moeras aan de voet van een hoge beboste stuwwal.

Een eindje verder komen we bij de keerkolk, waar schepen kunnen keren mocht dat nodig zijn, en daar zijn mensen aan het zwemmen. Dat moet kunnen. Bij Wageningen is het zwemmen echt eng, elk jaar verdrinken wel een of twee mensen. Meestal na een biertje en een weddenschap.

Een smal klinkerweggetje, een oud kerkpad voor de inwoners van Driel naar de kapel van Doorwerth, brengt ons naar het kasteel. Bij het kasteel is een geweldig café, waar we zelf ijskoud water tappen en een dot slagroom op de taart doen. Gratis ja.

Loop na dit lekkere oponthoud richting de stuwwal (dus niet over de weg die de autos nemen, maar via het pad langs de dijk achter het kasteel). Loop langs langs een betonnen watergootje. Meestal is zoiets een molengoot, het water wordt dan opgeleid, zo lang mogelijk hoog gehouden, om bij de watermolen een zo groot mogelijk verval te hebben. Maar hier was geen watermolen. Dan moet het een irrigatiesysteem zijn geweest, waarschijnlijk van de moestuinen van het kasteel, want ook een irrigatiekanaal moet hoger dan het land liggen. Vlak voor de stuwwal een heul, een gemetselde duiker de inlaat van dit gootje.

En dan lopen we eindelijk de koele bossen weer in en hijgen en zweten ons omhoog. Volg weer roodwit, houd steeds west aan, de steile rand aan de linkerhand. In een tweede steil dal zijn ook alle bomen verwijderd en is het oude geknutsel hersteld. Dit is het dal van het oude jachthuis, ook al zo’n droom van een man die na de oorlog vergeten wegkwijnde nadat zijn levenswerk vernietigd was.

Ga naar de uitkijktoren en dan naar de camping De Boersberg.

Dag 2: van Doorwerth naar Wageningen

We moeten eerst naar de andere kant van de A50 die hier als onneembare vesting voor ons dwars over het land is neergegooid. De oude weg loopt dood. Ga onder de weg door bij de uiterwaard, en pak aan de andere kant (precies tegenover de plek waar we nu staan) de eeuwenoude weg weer op langs de boerderij Veld en Beek.  Ga rechtdoor waar roodwit  even verderop rechtsaf gaat. Links een verleidelijk natuurgebied in de uiterwaarden zonder een toegangsweg, hoe jammer. Kom uit op de Noordberg, de gevreesde galgenberg van het kasteel. Wie zonder tol te betalen langs probeerde te varen werd opgeknoopt.

Ga vanaf de Noordberg naar beneden de Jufferswaard in. Ga vlak voor de oude houten brug naar links naar de stuw en steek daar de oude loop van de Heelsumse Beek over. Volg de dijk naar links, kom uit bij de Rijn waar de oude loop van de Heelsumse Beek in de Rijn uitmondt, en loop eerst even tot aan de uiterste punt van de krib. Wat een uitzicht, links de brug van de A50, rechts de papierfabriek, en daartussen een weidsheid. Loop verder langs de Rijn: sommige delen over de strandjes, prachtplekken voor lokaal vertier op een warme zondagmiddag, en soms over de zomerdijk. Aan de dijk een oude papierfabriek, de hoge toren staat er nog. Houd na deze toren rechts aan en steek de uiterwaard en Heelsumse Beek over. Na het klaphekje linksaf langs de grote papierfabriek, een saai druk stuk asfalt, maar het is niet anders. Ga voorbij de fabriek de tweede straat links, een klinkerweg. Volg het klompenpad de uiterwaard in en loop langs het ooievaarsnest naar een rijtje schietwilgen die langs de Renkumse Beek staan. Steek de Renkumse Beek over en volg het klompenpad naar het fietspad onderlangs. Ga daar links (het klompenpad gaat rechts) het fietspad op. Na 100 meter een heul links van de weg en ga een paar meter verder rechts de trap op. Ga boven aangekomen links het Bergpad in.

Houd de steilrand van de stuwwal aan. Deze rand is zo steil omdat de Rijn hem heeft afgekalfd. Hier geen puinhellingen, geen sandr, maar een scherpe erosierand. De stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug en deze stuwwal van Ede – Wageningen zaten oorspronkelijk aan elkaar vast, in een boog rond de eindlob van de grote gletsjer die in de Gelderse Vallei lag. Na de ijstijd heeft de Rijn de zuidelijke punt daarvan volledig weggeslepen, en is er een opening tussen de Rijn en de Gelderse Vallei gekomen. De stuwwallen aan weerszijden van die opening, de Wageningse Berg en de Grebbenberg, hebben daardoor een opvallend steile zuidelijke rand.

Blijf het Bergpad volgen, maar wie koffie wil en wil genieten van een van de mooiste terrassen in deze omgeving, met zicht op de rijn, Betuwe, Waalbrug, Nijmegen en heuvels bij Groesbeek, kan bij een hanepoot het middelste pad nemen naar het Hotel De Wageningse Berg: een modern wit gebouw wat je al door de bomen heen ziet schitteren.

Loop na de koffie verder over het Bergpad, onder het arboretum langs, tot een trap naar links bij de weg naar de pont over de Rijn. Ga naar beneden, volg die weg, klim na 100 meter aan de rechterkant een hek van het waterschap over en loop via een voetpad weer naar de dijk langs de Rijn.

Volg de Rijn over de zandstrandjes en kribben of over de zomerdijk. Ga na een paar honderd meter ter hoogte van het eerste huis een hekje door en volg de Rijn verder over een asfaltweggetje langs de oude steenfabriek, en volg weer roodwit. Weer een hekje door en loop een tiental meters op de halfverharde dijk. Ga meteen na de twee groene loodsen van de waterscouting naar rechts langs het hekje en naar beneden de uiterwaard in (roodwit gaat rechtdoor), over een dijkje tussen meidoorns door. Recht voor ons zien we in de vette een sterflat van Wageningen. Rechts tegen de helling het monumentale voormalige landmeetkundegebouw: stralend wit met blauwe zonwering. Houd de richting aan van eerstgenoemde sterflat en steek via de voetgangersbrug de nevengeul over. Ga daarna linksaf. Volg niet de dijk, maar houd rechts aan met een rietveld en wilgenbroekbos aan je rechterhand. Loop om dit bos heen, door een klaphek de uiterwaard uit. Ga op de dijk naar rechts en dan de eerste straat links langs de gracht van Wageningen op op weg naar het busstation.

Advertenties

Een gedachte over “Langs de Rijn van Arnhem naar Wageningen

  1. Pingback: Zomerzeeën van vrije tijd – sprokkelen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s