Van Wijchen naar Cuijk

20 km lopen van Wijchen naar Cuijk, eerst over de rivierduinen en vennen van de  Overasseltse en Hatertse Vennen en dan door het waterland van de Maas.

Eerst even snel langs de molen en het kasteel van Wijchen. Snel, want ik heb nog een eind lopen voor de boeg. Vervolgens door de Kasteellaan, over de Ringdijk naar het zandgebied in het oosten, langs Alverna, richting de heide van het Munnekeveld. Het is duidelijk dat ik op zandgrond loop: rivierduinen!

wijchen-1900-beterOp de oude kaart uit 1910 kun je die zandrug gemakkelijker volgen: van Bergharen en Hernen in het noordwesten via Wijchen tot aan Heumen op de meest zuidoostelijke punt. Logisch dat slimmeriken hun dorpen veilig hoog en droog op het zand bouwden. Dat doen we nu niet meer, we passen het land aan ons aan en niet ons aan het land.

Links van me, achter landbouwgronden, ligt het Wijchense Veen, een oude arm van de Maas. Rechts van me de duinen, heide en vennen van de zandrug. Op onderstaand reliëfkaartje van het AHN (wat ik dus van linksboven naar rechtsonder afloop) kun je die arm prachtig zien. Rechts op het kaartje het Maas-Waalkanaal, onderin nog net een stukje van de Maas met de sluis en stuw bij Grave.

wijchen-duinen-reliefDit gebied loopt over in de Overasseltse en Hatertse vennen en wow dit is mooi. Op het kaartje zie je mooi die duinen, en je kunt je goed voorstellen hoe de wind ze vanuit het westen heeft opgeblazen: prachtige parabolen rivierzand. Ook hier zijn ingenieurs hard aan het knutselen geweest, en met name het kappen van de vele dennen stuitte op verzet. Maar het is nu veel mooier met al die vennen en nattigheid dan voorheen met productiedennen. Ik kijk even naar het kleine stuwtje dat de waterstand van de vennen regelt. Eigenlijk moet je hier verplicht even langs de ruïne lopen van De Waldrick kapel, met daarnaast de lapjesboom en koffie. Hierin kun je een lapje hangen, dat helpt tegen allerlei ziekten en kwalen. Dat deden de Germanen hier vroeger ook maar nu is het een katholiek gebruik.

Verder door het Heumense bos, behorende bij Heumen, dat ten zuidoosten hiervan ligt aan de andere kant van de A73.  Dat lijkt wel een nieuw eiland tussen de A70, de Maas en het MaasWaal-kanaal. Maar goed, daar kan ik lopend helemaal niet meer komen vanaf dit punt. Het Heumense Bos is verder niets bijzonders, maar oke het is groen en bos.

Ik ga naar het zuiden richting de brug over de Maas. Aan de rechterkant van de weg een opvallende oude boerderij met schuur, Vosseneind, een Rijksmonument, dus kijken hoor!

De brug is uiteraard lang en recht en ik loop pal langs de snelweg. Maar toch: ik geniet. De donkere rivier stroomt stil onder me, zo stil dat ik de afstand tot het water niet kan schatten. Lopend zo’n grote brug over blijft een indrukwekkende ervaring. Gelukkig schijnt de zon: in regen en wind moet dit een barre tocht zijn.

Aan de andere kant van de brug ga ik de trap af, loop een eind langs de Maas en ga naar het dorpje Linden. Het ligt, als je de onoversteekbaarheid van de A73 meetelt, net als Heumen op een nieuw eiland, omgeven door grindgaten en nu dus watersportgebieden. Vergelijken van de oude kaart uit 1910 en nu levert een onherkenbaar land op.

linden-1900-2

 

linden-satelliet

Ik steek de A73 nogmaals over (onder) en loop naar de oostelijke Kraaijenbergse plassen.  Ook allemaal grindgaten en nu recreatiegebied. Nederland heeft veel grind en zand nodig, en waar dat wordt uitgegraven blijft water over. Zo worden we vanzelf steeds meer een waterland, want we graven ons eigen land gewoon af. Eerst het veen in het noorden en westen, nu het grind en zand in het oosten. Nederland is zelfgemaakt waterland.

Aan de linkerhand oude huizen die horen bij het oude Linden en Katwijk. Ook de romp van een molen. Ze staan op terpen, sommige terpen zijn wel vijf meter hoog. En ja hoor, het vergelijken van oude en nieuwe kaart laat zien dat de Beerse overlaat precies hier liep. Op de oude kaart is de Beerse Overlaat prachtig te zien. De watergeschiedenis verhaalt  dat de Maas vroeger hier in de bocht bij Mook, tegen de hoge stuwwal aan, niet binnen de oevers te houden was bij Hoog Water. Al sinds de zestiende eeuw ligt hier daarom een alternatieve Maasgeul tussen Cuijk, Linden, langs Grave, tussen Overlangel en Herpen door, ten noorden van Oss langs en dan de Maas weer in ten noorden van ‘s-Hertogenbosch. Honderden jaren goedgekeurde overstromingen in dit achterland zodat de Randstad droog kon blijven. Arme dorpen, arme boeren. Pas in 1942 is deze overlaat gesloten nadat verderop bij Rotterdam de Bergsche Maas was gegraven. Het is een boeiende geschiedenis waterknutselarij met veel ellende.

linden-1900-overlaat

Ik kom bij Paal 160 bij de Maas. Hier lag dus die beruchte Beerse overlaat, de inlaat van de Beerse Maas. Niets meer van te zien, volledig uit ons geheugen gewist, maar o zo’n boeiend verhaal. Een fietsroute loopt langs allerlei iconen en nog zichtbare relicten. Of zelfs twee fietsroutes, een voor het zuidelijke deel rond ‘s-Hertogenbosch en een voor dit deel rond Grave, Beer en Cuijk. Bij de fietsroute hoort een mooie beschrijving van het gebied en de overlaat, ooh wat houd ik van dit soort lokale meesterwerken.

Langs de Maas komen we uiteindelijk vanzelf bij de gigagrote kerk van Cuijk. Behalve die kerk zie ik dan ook niets bijzonders. Nou ja, naast de kerk staat een rare toren, nu museum. Die toren is blijkbaar het laatste overblijfsel van de vorige kerk.

 

Oordeel tocht: de eerste helft tot en met de Maasbrug vond ik prachtig afwisselend en verrassend mooi. Vanaf dat punt tot aan Cuijk vond ik veel minder fijn. Dat deel loop je over geasfalteerde fietspaden door een nieuw recreatiegebied. Mooie fietspaden, daar niet van, maar om te lopen wel wat saai. En weinig verrassende dingetjes zoals molens, sluizen, bruggen, stuwtjes. Kortom: de tweede helft moet anders.

 

 

Advertenties

Een gedachte over “Van Wijchen naar Cuijk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s